Y Cyfarfod Llawn

Plenary

17/03/2026

Mae hon yn fersiwn ddrafft o’r Cofnod sy’n cynnwys yr iaith a lefarwyd a’r cyfieithiad ar y pryd. 

Cyfarfu'r Senedd yn y Siambr a thrwy gynhadledd fideo am 13:30 gyda'r Llywydd (Elin Jones) yn y Gadair. 

1. Cwestiynau i'r Prif Weinidog

Prynhawn da a chroeso, bawb, i'r Cyfarfod Llawn. Y cwestiwn cyntaf i'r Prif Weinidog y prynhawn yma fydd y cwestiwn gan Llyr Gruffydd. 

Datblygiadau Canolfannau Data

1. A wnaiff y Prif Weinidog amlinellu strategaeth y Llywodraeth ar gyfer datblygiadau canolfannau data? OQ64024

Mae Cymru yn camu ymlaen i’r bennod nesaf, pennod lle bydd data a datblygiadau digidol yn effeithio ar bron pob agwedd o’n bywydau. Dwi’n benderfynol y bydd Cymru yn arwain yn y bennod newydd yma ac yn cymryd rhan lawn yn yr economi newydd. Mae canolfannau data yn seilwaith digidol hanfodol, a dwi’n benderfynol o sicrhau bod Cymru yn gallu gwneud y mwyaf o'r cyfleoedd newydd hyn i ysgogi twf a chynhyrchiant. Bydd hyn yn arwain at fuddsoddiad mawr, swyddi gwerth uchel, a chadwyni cyflenwi lleol cryfach i gymunedau. Byddwn ni hefyd yn sicrhau bod ffynonellau ynni glân yn cael eu datblygu i bweru'r datblygiadau newydd hyn.

Wel, diolch i chi am yr ymateb, a dwi’n cytuno, i bob pwrpas, â phopeth rŷch chi wedi’i ddweud. Mae e’n mynd i fod yn rhan bwysig iawn o’n dyfodol ni yma yng Nghymru, ac mae eisiau manteisio ar y cyfleoedd yma. Ond rŷch chi, yn y gorffennol, wedi dweud y bydd potensial i greu miloedd o swyddi drwy’r parthau twf deallusrwydd artiffisial. Nawr, mae ymchwiliad gan The Guardian yn ddiweddar wedi datgelu bod rhai o’r ffigurau creu swyddi yma, sy’n cael eu defnyddio yng nghyd-destun y parthau twf, wedi goramcangyfrif yn sylweddol y swyddi sydd wedi cael eu creu yn y gorffennol. A thra bod swyddi adeiladu tymor byr, wrth gwrs, yn dod gyda nifer o’r datblygiadau yma, mae yna gwestiwn ynglŷn â faint o swyddi parhaol hirdymor fydd yn cael eu creu mewn gwirionedd. Ond, y gwir amdani, wrth gwrs, yw bod canolfannau data hyperscale modern yn gyfleusterau hynod o awtomataidd, sydd, unwaith y byddan nhw wedi cael eu hadeiladu, yn cyflogi nifer gymharol fach o bobl—diogelwch, cynnal a chadw, ac yn y blaen.

Felly, wrth asesu gwerth y datblygiadau yma, a gaf i ofyn sut mae’r Llywodraeth yn cydbwyso’r galwadau sylweddol sy’n dod yn eu sgil, wrth sgwrs, ar dir, ar ynni ac ar ddŵr yn erbyn y nifer gymharol fach o swyddi parhaol yn y pen draw? Ac a wnewch chi, felly, ymrwymo i gyhoeddi asesiad clir o fanteision economaidd a chymunedol hirdymor y parthau twf deallusrwydd artiffisial yma yng Nghymru, fel ein bod ni’n gallu deall yn iawn sut mae’r prosiectau hyn yn cyflawni’r twf cynhwysol a chynaliadwy mae’n cymunedau ni’n awyddus i’w weld ac, wrth gwrs, yn ei haeddu?

Wel, diolch yn fawr iawn. Dwi'n meddwl ei bod hi’n bwysig ein bod ni’n cydnabod bod hyn yn bwysig o ran sicrhau bod y seilwaith cywir gyda ni. Ond mae’n rhaid i ni fynd ati gyda’n llygaid ar agor.

Oxford Economics sydd wedi dweud y bydd, yn y gogledd, dros 3,000 o swyddi yn cael eu creu yn yr ardal dwf yna, yn yr AI growth zone yna, ac mae hwnna'n cynnwys swyddi wrth adeiladu ond hefyd rhai ar ben hynny sydd yna yn barhaol.

Dwi’n gwybod, er enghraifft, yn y buddsoddiad sy’n cael ei grybwyll ym Mhen-y-bont, yn Vantage, eu bod nhw’n sôn am 1,500 o swyddi i adeiladu ac i gynhyrchu dros 10 i 15 mlynedd. Felly, dyw hwnna ddim yn rhywbeth dros dro—mae 10 i 15 mlynedd yn eithaf lot. Ac unwaith y bydd y campws wedi cael ei greu yn llawn, bydd 600 o swyddi, sydd hefyd ddim yn swm bach.

Ond beth sy’n bwysig yw cydnabod faint fyddai cyflog y bobl sydd yna’n barhaol—£75,000, ar gyfartaledd, sydd lot yn uwch na’r cyfartaledd sydd yno nawr.

13:35
Busnesau Canol Tref

2. Pa ystyriaeth mae'r Prif Weinidog wedi ei rhoi i ba un ai ydy'r gefnogaeth mae'r Llywodraeth yn ei darparu i fusnesau canol tref yn effeithiol ai peidio? OQ64008

Rŷn ni'n ymwybodol bod rhai busnesau yng nghanol ein trefi wedi bod yn stryglo wrth i'r ffyrdd y mae pobl yn siopa newid. Dyna pam mae Llywodraeth Lafur Cymru wedi buddsoddi'n eang yn ein rhaglen Trawsnewid Trefi, sydd wedi helpu i adfywio canol rhai trefi. Mae gwerthusiad o'r rhaglen wedi cael ei gomisiynu. Ar ben hynny, rŷn ni'n gwario dros £250 miliwn i helpu bron hanner o fusnesau fel nad oes yn rhaid iddyn nhw wario dim ar gyfraddau busnes parhaol. Mae dros ddau draean yn cael help i dalu trethi busnes. Yn ddiweddar, rŷn ni wedi rhoi help ychwanegol i dafarndai a bwytai, o fis Ebrill ymlaen.

13:40
13:45
Cwestiynau Heb Rybudd gan Arweinwyr y Pleidiau

Cwestiynau gan arweinwyr y pleidiau nesaf. Arweinydd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth. 

Mae rhyfel yr Arlywydd Trump yn erbyn Iran wedi ansefydlogi marchnadoedd ynni yn rhyngwladol, ac mae hynny, yn ei dro, wedi taro dinasyddion Cymru yn eu pocedi. Wrth gwrs, dwi'n croesawu'r cyhoeddiad gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig y bydd £3.8 miliwn ar gael i gefnogi aelwydydd yng Nghymru sydd yn defnyddio olew gwresogi, ond dwi'n ofni y bydd diffyg manylion y cyhoeddiad yn golygu bod ansicrwydd a phryderon yn parhau. A all y Prif Weinidog ddiweddaru'r Senedd ar ba pryd fydd yr arian yn cael ei rannu yng Nghymru? A ydy hi'n cytuno efo fi y bydd unrhyw oedi yn creu caledi go iawn i bobl wrth i brisiau barhau i godi yn ddyddiol? A thra, wrth gwrs, bod eisiau targedu yn gyntaf y rhai sydd fwyaf angen help, mae yna lawer o bobl sydd ddim yn mynd i fod yn gymwys am arian drwy'r gronfa cymorth dewisol sy'n dal yn mynd i fod yn wynebu caledi go iawn. Felly, a all y Prif Weinidog ddweud pa gamau y bydd hi yn eu cymryd i wthio ar Lywodraeth y Deyrnas Unedig i gyfrannu rhagor o gymorth iddyn nhw?

13:50
13:55
14:00
Rygbi Rhanbarthol

3. Pa drafodaethau y mae Llywodraeth Cymru wedi'u cael gydag Undeb Rygbi Cymru ynglŷn â'u bwriad i ad-drefnu rygbi rhanbarthol? OQ63985

14:05
14:10
Parcio yn Ysbyty Maelor Wrecsam

4. Sut mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr i wella parcio yn Ysbyty Maelor Wrecsam? OQ63995

14:15
Canlyniadau Iechyd yn Nwyrain De Cymru

5. Pa flaenoriaethau mae'r Prif Weinidog yn eu gosod i gefnogi canlyniadau iechyd gwell yn Nwyrain De Cymru? OQ64017

14:20
Gwasanaethau Deintyddol yng Nghaerffili

6. A wnaiff y Prif Weinidog ddatganiad ar ddarparu gwasanaethau deintyddol yng Nghaerffili? OQ64019

Tipio Anghyfreithlon a Thaflu Sbwriel

7. Pa gamau mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i leihau tipio anghyfreithlon a thaflu sbwriel yng ngogledd Cymru? OQ64009

14:25
Dŵr Cymru

8. Pa asesiad mae Llywodraeth Cymru wedi'i wneud o berfformiad Dŵr Cymru wrth wasanaethu pobl Islwyn? OQ64020

2. Cynnig i atal Rheolau Sefydlog

Yr eitem nesaf yw'r cynnig i atal Rheolau Sefydlog. Dwi'n gofyn i'r Ysgrifennydd Cabinet cyllid gynnig yn ffurfiol.

Cynnig NNDM9223 Mark Drakeford

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn unol â Rheol Sefydlog 26.45, yn cytuno i ystyried gwelliannau i Fil Datblygu Twristiaeth a Rheoleiddio Llety Ymwelwyr (Cymru) yn y Cyfnod Adrodd.

2. Yn unol â Rheolau Sefydlog 33.6 a 33.8, yn atal Rheolau Sefydlog 11.16, 26.30, 26.45A, 26.46A a 26.59 er mwyn caniatáu i'r Cyfnod Adrodd gael ei gynnal ar 17 Mawrth 2026.     

Cynigiwyd y cynnig.

Does gyda fi ddim siaradwyr. Y cynnig yw i atal Rheolau Sefydlog dros dro i'r Senedd fedru trafod gwelliannau i'r Bil Datblygu Twristiaeth a Rheoleiddio Llety Ymwelwyr (Cymru) yn y Cyfnod Adrodd. A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu hyn? Nac oes. Felly, mae'r cynnig yna wedi ei dderbyn.

Derbyniwyd y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

3. Datganiad a Chyhoeddiad Busnes

Awn ni ymlaen nawr i'r cyhoeddiad a datganiad busnes gan y Trefnydd, Jane Hutt.

14:30
Member
Jane Hutt 14:30:03
Cabinet Secretary for Social Justice, Trefnydd and Chief Whip

Diolch yn fawr, Llywydd. Mae sawl newid i fusnes yr wythnos hon, fel sydd wedi ei nodi ar agenda'r Cyfarfod Llawn. Mae busnes yr wythnos nesaf wedi ei nodi yn y datganiad busnes, sydd ar gael i'r Aelodau yn electronig.

Diolch yn fawr am eich cwestiwn, Lindsay Whittle. 

14:35

Gaf i ofyn am ddau ddatganiad, os gwelwch yn dda? Gaf i ofyn am ddatganiad i ddechrau ar gael diweddariad ysgrifenedig ar barthau twf AI? Pan wnaed y datganiad bod yna barth AI yn mynd i fod yng ngogledd Cymru, ar y funud olaf, fe ychwanegwyd Trawsfynydd at y parth hwnnw. Er mwyn cael statws parth AI, mae'n rhaid i'r ardal yna gael yr un buddion â phorthladd rhydd, ond does gan Drawsfynydd ddim yr un buddion â phorthladd rhydd ar hyn o bryd. Felly, gawn ni ddatganiad clir a diamwys yn dangos y bydd gan Drawsfynydd yr un buddion, er mwyn i Gyngor Gwynedd, a'r ardal honno, fedru gwthio ymlaen â'r cynlluniau ar gyfer parth AI yno, os gwelwch yn dda?

Yr ail ddatganiad: gawn ni ddatganiad ar ddiweddariad ar y cynlluniau bathodyn glas, os gwelwch yn dda? Mae gen i etholwr yn Nwyfor Meirionnydd sydd yn dioddef o ganser y brostad, ac, felly, yn methu â cherdded ymhell. Mi fuasai hi'n gwneud byd o les iddo fo gael parcio'n agos at siopau er mwyn medru mynd yn haws a byw ei fywyd, ond dydy o ddim yn cael bathodyn glas ar hyn o bryd oherwydd y rheolau sydd yn eich dwylo chi fel Llywodraeth. Felly, gawn ni ddiweddariad ar yr hawl i bobl gael bathodynnau glas fel ein bod ni'n medru ymladd achos y gŵr yma ac eraill sydd yn yr un sefyllfa, os gwelwch yn dda?

14:40

Daeth y Dirprwy Lywydd (David Rees) i’r Gadair.

14:45
14:50
14:55
4. Datganiad gan y Prif Weinidog: Ymateb Llywodraeth Cymru i Adroddiad Modiwlau 2, 2A, 2B, 2C Ymchwiliad COVID-19 y DU

Eitem 4 heddiw yw datganiad gan y Prif Weinidog ar ymateb Llywodraeth Cymru i adorddiad modiwlau 2, 2A, 2B, 2C ymchwiliad COVID-19 y Deyrnas Unedig, a galwaf ar y Prif Weinidog, Eluned Morgan.

Ar ddechrau pob modiwl yn yr ymchwiliad, ac mewn tystiolaeth iddo, rŷn ni wedi clywed cofnod teimladwy iawn o effaith emosiynol, ariannol a chorfforol y pandemig—pethau sy'n parhau—ar unigolion, pobl a gafodd brofedigaeth, y rhai sy'n cefnogi'r bobl fwyaf bregus, ac ar ein cymunedau yn gyffredinol. Mae ein meddyliau ni yn dal i fod gyda phawb a gafodd y brofedigaeth enfawr o golli rhywun annwyl, a gyda phawb a brofodd yr effaith yn eu bywydau.

Mae Llywodraeth Cymru yn croesawu canfyddiadau ac argymhellion yr ymchwiliad. Rŷn ni'n ddiolchgar i'r Farwnes Hallett a'i thîm am y gwaith cynhwysfawr sy'n sail i adroddiad ac argymhellion modiwl 2. Bydd gweithredu'r rhain yn helpu i sicrhau bod Cymru wedi paratoi'n dda ac yn gallu ymateb yn effeithiol i unrhyw argyfwng system-gyfan yn y dyfodol.

Ddoe, fe gyhoeddais i ymateb Llywodraeth Cymru i argymhellion modiwl 2 yr ymchwiliad, sy'n ymwneud â'r elfennau canlynol: cyngor gwyddonol a thechnegol; adnabod y bobl sy'n wynebu risg mewn argyfwng; prosesau gwneud penderfyniadau'r Llywodraeth; deddfwriaeth; gweithio rhynglywodraethol; a chyfathrebu â'r cyhoedd. Rŷn ni eisoes wedi cymryd camau i gryfhau ein prosesau llywodraethu a gwneud penderfyniadau, gan adlewyrchu llawer o'r argymhellion hyn. Rŷn ni wedi ymrwymo'n gadarn i ddysgu gwersi o'r pandemig ac o'r ymchwiliad, ac fe fyddwn ni'n gwneud gwelliannau i'n systemau a'n prosesau yn unol â'r argymhellion, a thu hwnt iddyn nhw mewn sawl agwedd.

Fel Prif Weinidog, dwi'n falch o waith y Llywodraeth yn ystod y pandemig. Fe wnaeth pawb yn y Llywodraeth, yn y Cabinet ac yn y gwasanaeth sifil, weithio'n eithriadol o galed, mewn amgylchiadau anodd a heriol iawn, i ddiogelu Cymru. Mae yna rai pethau gawson ni'n anghywir, mae yna rai pethau y gallen ni fod wedi'u gwneud yn well, ac mae yna wersi i'w dysgu. Byddwn ni'n parhau i weithio gyda'r ymchwiliad ac yn dysgu o’u canfyddiadau er mwyn i ni allu bod yn fwy parod ar gyfer yr argyfwng neu'r pandemig nesaf.

Mae'r newidiadau rŷn ni wedi'u gwneud yn barod yn dilyn modiwl cyntaf yr ymchwiliad yn rhai helaeth sydd eisoes wedi helpu i ymateb i gymunedau sy'n cael eu heffeithio gan dywydd eithafol a llifogydd. Bydd rhain yn helpu i gryfhau Cymru ar gyfer y dyfodol. Wrth i'r ymchwiliad barhau i gyhoeddi ei ganfyddiadau, byddwn ni yn parhau i ddysgu ac yn ymateb yn unol â hynny, fel bod Cymru'n gryfach ac yn fwy parod. Mae'r Farwnes Hallett wedi gofyn am ddiweddariadau chwe mis am y cynnydd sy'n cael ei wneud ar ei hargymhellion, a bydd y diweddariad nesaf ar fodiwlau 1 a 2 ym mis Tachwedd. Diolch.

15:05

Yn gyntaf, dwi am fynegi fy nghydymdeimlad dwysaf i a Phlaid Cymru gyda'r rhai a gollodd anwyliaid yn ystod y pandemig. Fel gwleidyddion etholedig, mae'n ddyletswydd arnom ni i ystyried canfyddiadau'r adroddiadau hyn gyda'r gostyngeiddrwydd a'r difrifoldeb mwyaf. Mae'r adroddiad yn glir: methodd parodrwydd Llywodraethau a sefydliadau ledled y Deyrnas Gyfunol â chyrraedd y safonau oedd eu hangen. Wrth edrych ar y dystiolaeth yn ei chyfanrwydd, fe welwn fod ymateb Cymru, mewn rhai meysydd, wedi syrthio'n fyr o gymharu â rhannau eraill o'r Deyrnas Gyfunol.

Rydym ni'n derbyn nad oes unrhyw Lywodraeth yn berffaith, ac mae camgymeriadau'n anochel wrth wynebu pandemig unwaith mewn canrif. Ond mae'n hanfodol ein bod yn cydnabod y llwyddiannau tra hefyd yn dysgu yn onest o'r methiannau. Ar lefel strategol, roedd y penderfyniad i wneud pethau'n wahanol o fewn pwerau datganoledig yn un cywir, er iddo ddod yn hwyr. Mae'r adroddiad yn nodi fod Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon wedi mabwysiadu dull mwy graddol o lacio cyfyngiadau yn haf 2020, mewn cyferbyniad â dull mwy anhrefnus Llywodraeth y Deyrnas Gyfunol ar y pryd.

Fodd bynnag, fe wnaed camgymeriadau difrifol yng Nghymru. Mae'r adroddiad yn cyfeirio at gyfleoedd a gollwyd i weithredu'n fwy rhagweithiol ac at ddiffyg brys anesboniadwy ar ddechrau 2020. Yn arbennig o bryderus ydy'r ffaith na chafodd COVID-19 ei drafod yn y Cabinet tan 25 Chwefror, er gwaethaf rhybuddion clir wythnosau ynghynt. Felly, a all y Prif Weinidog esbonio pam y bu oedi cyn i'r bygythiad gyrraedd brig yr agenda?

Un o ganfyddiadau mwyaf damniol yr adroddiad yw nad oedd yna strategaeth glir yn ystod dau fis cyntaf 2020. Roedd diffyg eglurder ynghylch gweithredu'r cynllun ymateb traws Cymru, gan danseilio rôl y ganolfan cydlynu argyfyngau. Er fy mod yn croesawu'r bwriad i adolygu'r trefniadau hyn, tybed a all y Prif Weinidog roi amserlen glir ar gyfer y gwaith. Yn yr un modd, yn sgil pryderon am gapasiti gwelyau, pa gamau sydd wedi cael eu cymryd er mwyn sicrhau bod Cymru mewn cyflwr gwell o barodrwydd yn y dyfodol?

Mae'r adroddiad hefyd yn tynnu sylw at y ffaith bod yr ymateb cynnar yn cael ei drin yn rhy gul fel mater iechyd yn unig, heb ddull trawslywodraethol integredig. Mae hyn yn adlewyrchu problem ehangach, sef y duedd i weithio mewn silos yn hytrach na meithrin diwylliant o gydweithio. Yn y cyfamser, pa gamau ymarferol sydd wedi cael eu cymryd gan y Llywodraeth i dorri'r rhwystrau yma rhwng portffolios yn y Llywodraeth?

Mae'r adroddiad hefyd yn nodi'r tensiynau sy'n codi o'r rhaniad pwerau rhwng Cymru a San Steffan, yn enwedig o ran plismona. A ydych yn cytuno bod dileu'r ymyl finiog yma drwy ddatganoli pellach yn allweddol i wella ymateb i argyfyngau yn y dyfodol? Ydych chi hefyd yn cydnabod nad yw dilyn arweiniad San Steffan bob amser yn sicrhau'r canlyniad gorau, ac y dylai Cymru fod yn fwy parod i roi a gosod ei harweiniad ei hun?

Fe ddywedodd eich rhagflaenydd y byddai proses Gymreig yn cael ei gyflwyno os na fyddai ymchwiliad y Deyrnas y Gyfunol yn edrych ar Gymru yn ei chyfanrwydd. Mae'n amlwg o'r modiwl yma'n unig nad ydy holl faterion Cymru wedi cael eu hystyried yn llawn, a bod yna gaps yn yr ymchwiliad cyn belled ag y mae Cymru yn y cwestiwn. Er mor gynhwysfawr ydy'r adroddiad yma, dydy o felly ddim yn rhoi darlun o effaith penderfyniadau a wnaed ar Gymru yn ei chyfanrwydd. Dyna pam ein bod ni'n parhau i alw am broses penodol i Gymru, er mwyn sicrhau'r atebolrwydd, y gonestrwydd, a'r tryloywder y mae pobl Cymru yn ei haeddu. Ydych chi felly'n credu bod yr adroddiad a'r broses ehangach yn gwneud cyfiawnder â phrofiadau pobl Cymru? 

15:10

Diolch yn fawr iawn. Dwi'n derbyn bod gwersi i'w dysgu, a dwi wedi gwneud hwnna'n glir. Roedd hwn yn sefyllfa nad oedd neb wedi bod trwyddi o'r blaen. Dwi'n falch bod y Farwnes wedi cydnabod hynny, a bod rhaid i ni weithio dan amgylchiadau anodd dros ben.

15:15
15:20
15:25
5. Rheoliadau Cynrychiolaeth y Bobl (Pleidleisio Absennol a Diwygiadau Amrywiol) (Cymru) 2026

Eitem 5 sydd nesaf, y Rheoliadau Cynrychiolaeth y Bobl (Pleidleisio Absennol a Diwygiadau Amrywiol) (Cymru) 2026. Galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Lywodraeth Leol a Thai i wneud y cynnig—Jayne Bryant.

Cynnig NDM9213 Jane Hutt

Cynnig bod y Senedd, yn unol â Rheol Sefydlog 27.5, yn cymeradwyo bod y fersiwn ddrafft o Reoliadau Cynrychiolaeth y Bobl (Pleidleisio Absennol a Diwygiadau Amrywiol) (Cymru) 2026 yn cael ei llunio yn unol â’r fersiwn ddrafft a osodwyd yn y Swyddfa Gyflwyno ar 24 Chwefror 2026.

Cynigiwyd y cynnig.

15:30

A galwaf ar Gadeirydd y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad, Mike Hedges. 

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Nac oes. Felly, derbynnir y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Derbyniwyd y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

6. Rheoliadau Deddf Deddfau Trethi Cymru etc. (Pŵer i Addasu) 2022 (Estyn Dyddiad Dod i Ben) 2026

Eitem 6 yw'r Rheoliadau Deddf Deddfau Trethi Cymru etc. (Pŵer i Addasu) 2022 (Estyn Dyddiad Dod i Ben) 2026. A galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a'r Gymraeg i wneud y cynnig—Mark Drakeford. 

Cynnig NDM9212 Jane Hutt

Cynnig bod y Senedd, yn unol â Rheol Sefydlog 27.5, yn cymeradwyo bod y fersiwn ddrafft o Reoliadau Deddf Deddfau Trethi Cymru etc. (Pŵer i Addasu) 2022 (Estyn Dyddiad Dod i Ben) 2026 yn cael ei llunio yn unol â’r fersiwn ddrafft a osodwyd yn y Swyddfa Gyflwyno ar 24 Chwefror 2026.

Cynigiwyd y cynnig.

15:35

Diolch, Dirprwy Lywydd. Clywsom ni dystiolaeth gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a'r Gymraeg ar y rheoliadau hyn fel rhan o'r gwaith craffu ar yr ail gyllideb atodol yn gynharach yn y mis. Yn ystod taith ddeddfwriaethol y Ddeddf wreiddiol, mynegodd pwyllgorau'r Senedd bryderon sylweddol ynghylch ehangder y pŵer a'r effaith a gafodd ar y cydbwysedd rhwng hyblygrwydd gweithredol a gwaith craffu seneddol. Gwnaeth y pryderon hynny helpu i liwio'r Ddeddf fel y mae'n sefyll heddiw, gan gynnwys cyflwyno'r cymal machlud a'r gofyniad am adolygiad statudol. Bwriad y Ddeddf, fel y'i pasiwyd, oedd gweithredu fel mecanwaith dros dro ac eithriadol, gan roi pŵer eang i Weinidogion Cymru ddiwygio deddfwriaeth ym maes trethi ar fyrder mewn ymateb i ddigwyddiadau allanol.

Yn gryno, felly, rydym yn cydnabod y sail resymegol ar gyfer ymestyn y pŵer dros dro presennol, ond hoffem bwysleisio bod arnom angen model deddfwriaethol sy'n fwy gwydn ac yn fwy addas yn gyfansoddiadol. Dylai hyn warchod yr hyblygrwydd angenrheidiol i ymateb ar fyrder i ddigwyddiadau allanol sy'n effeithio ar drethi datganoledig, tra hefyd yn cryfhau rôl ganolog y Senedd wrth graffu ar ddeddfwriaeth a'i llunio. Am y rheswm hynny, rydym ni hefyd wedi argymell yn ein hadroddiad bod Llywodraeth nesaf Cymru yn sefydlu gweithgor yn gynnar yn y seithfed Senedd i ddatblygu mecanwaith sydd yn fwy addas ar gyfer diwygio Deddfau trethi Cymru, gan gynnwys defnyddio deddfwriaeth sylfaenol, a sicrhau bod lleisiau pwyllgorau'r Senedd yn cael eu hadlewyrchu yn y gwaith hwnnw. Diolch yn fawr.

Galwaf ar Gadeirydd y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad, Mike Hedges.

15:40
15:45

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [Gwrthwynebiad.] Oes. Felly, gohiriaf y bleidlais o dan yr eitem hon tan y cyfnod pleidleisio.  

Gohiriwyd y pleidleisio tan y cyfnod pleidleisio.

7. Dadl: Ail Gyllideb Atodol 2025-26

Eitem 7 yw'r ddadl ar yr ail gyllideb atodol 2025-26. A galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a'r Gymraeg i wneud y cynnig. Mark Drakeford. 

Cynnig NDM9186 Jane Hutt

Cynnig bod y Senedd, yn unol â Rheol Sefydlog 20.30, yn cymeradwyo'r Ail Gyllideb Atodol ar gyfer y flwyddyn ariannol 2025-26 a osodwyd yn y Swyddfa Gyflwyno ar 24 Chwefror 2026.

Cynigiwyd y cynnig.

15:50

Diolch, Dirprwy Lywydd. Mae'n bleser gen i siarad yn y ddadl yma heddiw ar ran y Pwyllgor Cyllid. Buom yn craffu ar yr ail gyllideb atodol ar 5 Mawrth a hoffwn ddiolch i'r Ysgrifennydd Cabinet a'i swyddogion am fod yn bresennol. Mae ein hadroddiad yn gwneud pedwar argymhelliad ac yn dod i un casgliad. 

I gloi, gan mai hwn ydy'r tro olaf imi gyfrannu fel Cadeirydd y pwyllgor yn y Senedd hon, hoffwn ddiolch i aelodau eraill y pwyllgor am eu cefnogaeth yn ystod y chweched Senedd. Hoffwn ddiolch hefyd i'r Ysgrifennydd Cabinet a'i ragflaenydd am eu hymgysylltiad cadarnhaol drwy gydol y tymor. Hoffwn hefyd ddiolch i'r clercod a'r tîm ymchwil, sydd yn gweithio'n ddiflino ar y gwaith yn cadw'r pwyllgor i fynd. Felly, diolch yn fawr iawn i bawb a diolch, Dirprwy Lywydd.

15:55

Hoffwn ddiolch, yn gyntaf, i'r Ysgrifennydd Cabinet am fy ngwahodd i gyfarfod yn gynharach heddiw er mwyn fy mriffio i ar y prif newidiadau o ran y gyllideb atodol hon. Hoffwn hefyd ategu'r diolch sydd eisoes wedi bod am waith y Pwyllgor Cyllid. Dwi'n meddwl bod hwn yn adroddiad pwysig; mae'r argymhellion yn rhai synhwyrol ac yn bethau, gobeithio, y bydd y Senedd newydd yn gallu mynd ati ar unwaith i fynd rhagddo efo nhw. Felly, yn hytrach nag ailadrodd nifer o'r galwadau hynny, dwi jest eisiau rhoi ar record bod nifer o'r pwyntiau yna'n rhai y dylem ni i gyd fod yn adlewyrchu arnyn nhw ac yn trio gweld sut ydyn ni'n gallu symud cymaint cynt o ran yr hyn sydd ei angen.

Dwi'n meddwl un o'r pethau sydd hefyd yn glir ydy bod sefyllfa gyllidol Cymru yn parhau i fod yn anhygoel o heriol, ac mi fydd y Llywodraeth nesaf yn etifeddu amgylchiadau fydd yn gwneud pethau'n dynn iawn. Mae'r gyllideb atodol hon yn dangos lle mae'n bosib rhoi arian ychwanegol a faint o angen sydd yna, os ydyn ni'n edrych o ran addysg ac ystâd ysgolion, ac ati. Dwi'n croesawu'r ffaith bod yr arian hwnnw wedi gallu mynd yn ychwanegol, ond rydyn ni'n gwybod bod cymaint mwy ei angen hefyd.

Hefyd, os ydyn ni'n edrych ar adolygiad gwariant y flwyddyn diwethaf, rydyn ni'n gwybod bydd twf yn y gyllideb Gymreig yn hanesyddol isel dros y blynyddoedd nesaf, gyda gwariant dydd i ddydd yn cynyddu gan ddim ond 1 y cant mewn termau real, a'r gyllideb caffael yn crebachu hyd at 3.8 y cant erbyn diwedd y cyfnod. Rydyn ni'n dechrau gweld yr effaith niweidiol yma yng nghyd-destun y gyllideb caffael eisoes, gyda gostyngiad o dros £600,000 yn y waelodlin ers mis Mehefin. Dyma un o'r pethau sy'n realiti ac sy'n mynd i fod yn anodd iawn i bwy bynnag fydd yn llunio'r Llywodraeth nesaf.

Rydyn ni hefyd, wrth gwrs, wedi bod yn adlewyrchu eisoes heddiw, ac wythnos diwethaf, ar beth fydd y goblygiadau i Gymru o ran rhyfel anghyfreithlon Trump yn y dwyrain canol. Mae yna ragor o ansicrwydd ac ansefydlogrwydd am fod, ac yn enwedig o ran chwyddiant dwi'n meddwl bod yn rhaid i ni fod yn llygad agored o ran beth fydd hyn yn ei olygu o ran creu pwysau ychwanegol i wasanaethau cyhoeddus.

Os caf i ofyn un cwestiwn penodol o edrych ar rai o fanylion y gyllideb atodol, dwi'n sylwi bod gostyngiad y waelodlin caffael wedi ei achosi'n rhannol oherwydd taliad i'r Trysorlys ar gyfer ffiniau, a byddwn i'n ddiolchgar pe bai'r Ysgrifennydd Cabinet yn gallu rhoi mwy o fanylion os oes gan hyn unrhyw berthnasedd â'r isadeiledd Brexit a adeiladwyd at gost i Lywodraeth Cymru, ac os felly, os medrwch chi gadarnhau, oherwydd mae'n ymddangos bod yna arian wedi mynd i'r Trysorlys o ran ffiniau. Byddai'n dda deall beth yn union ydy hynny ac os oes yna unrhyw gynnydd wedi bod o ran trio cael ad-daliad llawn gan Lywodraeth y Deyrnas Unedig, oherwydd yn amlwg mi oedd yn rhaid gwario, ond nid oedd angen peth o'r gwariant hwnnw yn y pen draw.

Ac yn sgil y memorandwm a gafodd ei rannu yn y cyfryngau'r wythnos diwethaf, byddwn i yn ddiolchgar hefyd os medrwch chi gadarnhau os ydy'r gyllideb atodol yma'n adlewyrchu unrhyw benderfyniadau gwariant o ran Llywodraeth y Deyrnas Unedig mewn meysydd datganoledig a oedd yn mynd yn groes i'ch agenda polisi chi eich hunan. Yn amlwg, mae yna waith diwygio angen ei wneud o ran sefyllfa bensaernïol gyllidol y Senedd, ac mae'r argymhellion gan y Pwyllgor Cyllid yn gwneud hwnna'n glir. Felly, gyda hynny o sylwadau, mi wnaf i ei gadael hi yn fanna. Diolch.

16:00
16:05

Diolch yn fawr, Dirprwy Lywydd. Gaf i ddechrau trwy ddweud diolch i Gadeirydd y Pwyllgor Cyllid am ei sylwadau e? Dwi'n cytuno gyda'r casgliadau mae'r pwyllgor wedi eu tynnu ac yn rhoi cyngor pwysig i'r Llywodraeth nesaf.

16:15

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [Gwrthwynebiad.] Oes. Felly, gohiriaf y bleidlais o dan yr eitem hon tan y cyfnod pleidleisio.

Gohiriwyd y pleidleisio tan y cyfnod pleidleisio.

8. Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol: Y Bil Lles Plant ac Ysgolion

Eitem 8 yw'r cynnig cydsyniad deddfwriaethol ar y Bil Lles Plant ac Ysgolion. Galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg i wneud y cynnig—Lynne Neagle.

Cynnig NDM9211 Lynne Neagle

Cynnig bod y Senedd, yn unol â Rheol Sefydlog 29.6, yn cytuno y dylai y darpariaethau ym Mil Lles Plant ac Ysgolion i’r graddau y maent yn ystyried materion datganoledig, gael eu hystyried gan Senedd y DU.

Cynigiwyd y cynnig.

16:25

Galwaf ar Gadeirydd y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a'r Cyfansoddiad, Mike Hedges.

16:30
16:35
16:40
16:45

Mae'r Senedd yn gwybod fy marn am gynigion cydsyniad deddfwriaethol. Dwi'n cytuno gyda'r pwyllgor deddfwriaeth mai'r ffordd orau i gyflawni canlyniadau sydd â budd gorau i Gymru yw deddfu trwy gyfrwng Bil a gyflwynir i Senedd Cymru ac a gaiff ei graffu gan Senedd Cymru. Mae gormod o ddeddfwriaeth yn pasio yn y lle yma ar faterion pwysig a fydd yn effeithio ar nifer fawr o bobl Cymru gyda chraffu cyfyngedig a dadl fer. Roedd yr LCM ar gymorth i farw yn enghraifft berffaith o hynny.

Mae'r Bil Lles Plant ac Ysgolion yn codi nifer o gwestiynau am faterion mawr iawn dwi ddim yn credu sydd wedi cael y sylw digonol yn y Senedd yma a'n bod ni wedi cael amser digonol i'w hystyried. Gyda dim ond un cartref plant diogel yng Nghymru, ac 13 yn Lloegr, mae'n amlwg nad oes digon o leoliadau yng Nghymru i ateb y galw. Yn wir, mae hon yn hen, hen broblem. Nawr, tra byddwn i'n gwerthfawrogi eglurhad yn y Siambr heddiw, ni ddylai methiant y Llywodraeth i ddelio â'r broblem yma ein rhoi ni mewn sefyllfa heno lle rydym ni'n teimlo bod yn rhaid i ni gefnogi cymal 11.

Yn amlwg, dwi ddim am gyfrannu at greu risg o rwystro'r cyfleoedd i blant ag anghenion penodol o Gymru rhag cael yr un mynediad i'r llety perthnasol â phlant awdurdod lleol yn Lloegr, ond mae diffyg craffu wedi arwain heno at ddiffyg manylion. Mae'r comisiynydd plant wedi nodi pryderon am sut y bydd math newydd o ddarpariaeth yn gweithredu. Wrth gwrs, rydym ni wedi cymryd camau mawr ymlaen at ddileu elw o wasanaethau gofal plant, ac roedd hwn yn ymateb uniongyrchol i beth oedd plant a phobl ifanc Cymru yn ei ddweud wrthyn nhw: eu bod nhw'n teimlo bod trefniadaeth o'r fath yn eu trin nhw fel nwyddau. Ond, wrth ystyried hyn, dyw e ddim yn glir i fi o gwbl a fydd y trefniadau newydd trwy gymal 11 yn cynnwys elfen o elw. Byddwn i'n gwerthfawrogi ymateb am y pwynt yma a sut bydd y Bil yn cyd-fynd â nodau deddfwriaethol a pholisi Llywodraeth Cymru.

Mae cymal 25 yn y Bil gwreiddiol, a 31 yn y fersiwn diweddaraf, yn hynod o heriol hefyd. Fel y gwyddech, bydd y cymal yn ei gwneud yn ofynnol i rieni geisio cydsyniad awdurdod lleol i blant penodol gael addysg heblaw yn yr ysgol. Wrth gwrs, yn barod yng Nghymru, mae mecanwaith cydsyniad awdurdod lleol eisoes ar waith ar gyfer plant sy'n mynychu ysgolion arbennig, ond bydd y darpariaethau yma yn gweld carfan ehangach o blant yn dod o dan y mecanwaith cydsyniad ac felly yn rhoi mwy o rôl i awdurdodau lleol Cymru, yn hytrach nag i rieni. Ac fel dywedodd Cefin a Mark yn barod, mae sawl rheswm pam mae plant yn cael eu haddysgu adref, ac mae'n rhaid inni ystyried hyn yn bellach. Mae'r un peth yn wir am gymal 32. Dwi'n cytuno gyda'r pwyllgor deddfwriaeth y dylai bod Bil Cymreig yn mynd i'r afael â sut rydyn ni'n cefnogi plant sydd ddim yn yr ysgol. Er fy mod i'n ddiolchgar iawn i'r Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg am eu gwaith ac wedi ystyried eu hadroddiad ac argymhellion yn ofalus, allaf i ddim cefnogi'r bleidlais heddiw.

Yn y tymor yma, mae gormod o ddeddfwriaeth wedi ei basio heb ddigon o graffu a heb ddigon o ymgynghori. Mae'r ffaith bod pwyllgorau wedi methu craffu'r pumed memorandwm yn dangos hynny yn glir. Gobeithio'n fawr y bydd y Llywodraeth nesaf yn adlewyrchu ar hyn. Diolch yn fawr.

16:50
16:55

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [Gwrthwynebiad.] Oes. Felly, gohiriaf y bleidlais o dan yr eitem hon tan y cyfnod pleidleisio.

Gohiriwyd y pleidleisio tan y cyfnod pleidleisio.

A dyma ni'n cyrraedd y cyfnod pleidleisio. Oni bai fod tri Aelod yn dymuno imi ganu'r gloch, symudaf yn syth i'r cyfnod pleidleisio.

9. Cyfnod Pleidleisio

Bydd y bleidlais gyntaf ar eitem 6, Rheoliadau Deddf Deddfau Trethi Cymru etc. (Pŵer i Addasu) 2022 (Estyn Dyddiad Dod i Ben) 2026. Galwaf am bleidlais ar y cynnig yn enw Jane Hutt. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 36, neb yn ymatal, 12 yn erbyn. Felly, mae'r cynnig wedi ei dderbyn.

Canlyniad y bleidlais i ddilyn

Bydd y bleidlais nesaf ar eitem 7, ail gyllideb atodol 2025-26. Galwaf am bleidlais ar y cynnig yn enw Jane Hutt. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 26, 21 yn ymatal, tri yn erbyn. Felly, mae'r cynnig wedi ei dderbyn.

17:00

Canlyniad y bleidlais i ddilyn

Bydd y bleidlais olaf, ar hyn o bryd, ar eitem 8, y cynnig cydsyniad deddfwriaethol ar y Bil Lles Plant ac Ysgolion, a galwaf am bleidlais ar y cynnig yn enw Lynne Neagle. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 37, neb yn ymatal, 13 yn erbyn. Felly, mae'r cynnig wedi ei dderbyn.

Canlyniad y bleidlais i ddilyn

Bydd egwyl fer nawr cyn dechrau trafodion Cyfnod 3. Caiff y gloch ei chanu pum munud cyn i ni ailymgynnull. Byddwn yn annog Aelodau i ddychwelyd i'r Siambr yn brydlon, os gwelwch yn dda.

Ataliwyd y Cyfarfod Llawn am 17:01.

17:10

Ailymgynullodd y Senedd am 17:13, gyda'r Llywydd yn y Gadair.

10. Dadl: Cyfnod 3 Bil Senedd Cymru (Atebolrwydd Aelodau ac Etholiadau)

Cyfnod 3 Bil Senedd Cymru (Atebolrwydd Aelodau ac Etholiadau) yw'r eitem gyntaf.

Grŵp 1: Digwyddiad sbardun A: y llysoedd i hysbysu’r Llywydd, a therfynu pôl adalw yn gynnar (Gwelliannau 1, 2, 4)

Y grŵp cyntaf o welliannau ar y Bil yma yw'r grŵp sydd yn ymwneud â digwyddiad sbardun A: y llysoedd i hysbysu'r Llywydd, a therfynu pôl adalw yn gynnar. Gwelliant 1 yw'r prif welliant. Y Cwnsler Cyffredinol sy'n cynnig y prif welliant. Julie James.

Cynigiwyd gwelliant 1 (Julie James).

17:15

Does gyda fi ddim siaradwyr ar y grŵp yma. Dwi'n cymryd bod y Cwnsler Cyffredinol heb unrhyw beth ychwanegol i'w ddweud. Os gwrthodir gwelliant 1, bydd gwelliannau 2 a 4 yn methu. Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 1? A oes unrhyw wrthwynebiad? Nac oes. Felly, mae gwelliant 1 wedi ei dderbyn.

Derbyniwyd y gwelliant yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Grŵp 2: Digwyddiad sbardun B: canllawiau adalw (Gwelliannau 20, 10)

Grŵp 2 o welliannau sydd nesaf. Mae'r rhain yn ymwneud â digwyddiad sbardun B, canllawiau adalw. Gwelliant 20 yw'r prif welliant. Paul Davies sy'n cynnig y prif welliant yma.

Cynigiwyd gwelliant 20 (Sam Rowlands).

Hoffwn i ddechrau drwy ddatgan yn glir gefnogaeth Plaid Cymru i’r Bil hwn. Rŷn ni'n byw drwy gyfnod heriol iawn i’n democratiaeth. Des i i mewn i wleidyddiaeth oherwydd fy mod i'n credu yn ei photensial i wneud daioni, i wella bywydau pobl ac i wasanaethu’r cyhoedd. Rwy’n gobeithio bod hynny'n wir am bob un ohonom ni yma.

Ond rhaid cydnabod hefyd pam fod cymaint o bobl heddiw yn teimlo wedi eu dadrithio ac yn gwbl sinigaidd ynghylch gwleidyddiaeth. Nid yw’r teimlad hwnnw wedi ymddangos o unman; mae’n deillio o’r canfyddiad cynyddol nad yw gwleidyddion bob amser yn cael eu dal i’r un safonau â gweddill y gymdeithas.

Mae ymddygiad Llywodraethau San Steffan dilynol—rhai coch a rhai glas—wedi cadarnhau y canfyddiadau hynny, yn anffodus. Dwi'n meddwl bod hynny’n her i bob un ohonom yn y Siambr hon. Mae bod yn gynrychiolydd etholedig yn fraint. Ond gyda’r fraint honno daw cyfrifoldeb clir: i ymddwyn yn onest, i fod yn atebol, ac i haeddu ymddiriedaeth y cyhoedd. Mae'r Bil hwn yn ceisio tanlinellu y cyfrifoldeb hwnnw a'i ymgorffori mewn deddfwriaeth. 

Cyn troi at y gwelliannau, hoffwn ddiolch i Lewis Owen, uwch-ymchwilydd grŵp Plaid Cymru, ac i'm cyd-Aelod Adam Price, am eu gwaith manwl ar y Bil hwn, ac i glercod a staff cefnogi y pwyllgor am eu cymorth.

Pwrpas fy ngwelliant i yn y grŵp yma yw ei gwneud yn ofynnol bod y Pwyllgor Safonau Ymddygiad yn ystyried darparu, yn eu canllawiau, enghreifftiau penodol o ymddygiad a fyddai’n arwain at argymell pôl adalw. Y gobaith yw y bydd hyn yn darparu eglurder o ran disgwyliadau a safonau o ymddygiad annerbyniol, ac felly yn sicrhau na all amwysedd amharu ar effeithlonrwydd mecanweithiau atebolrwydd y Bil.

Tra doedd hi ddim yn bosib, yn ymarferol, i gynnwys enghreifftiau penodol ar wyneb y Bil, byddwn yn mawr obeithio y bydd y pwyllgor yn cynnwys esiamplau fel aflonyddu a thrais rhywiol yn eu canllawiau, yn enwedig wrth ystyried yr heriau sy’n parhau i wynebu menywod mewn gwleidyddiaeth, a sut mae agweddau misogynistaidd yn parhau i fod yn ein rhwystro ni rhag cynyddu cynrychiolaeth benywaidd yn ein sefydliadau democrataidd.   

Rwy’n ddiolchgar yn hyn o beth am yr ymgysylltiad adeiladol gyda’r Cwnsler Cyffredinol ar y gwelliant yma ers Cyfnod 2, ac rwy’n falch ein bod ni wedi llwyddo dod i gytundeb ar eiriad sy'n cyflawni'r nod. Rwy'n gofyn felly i Aelodau gefnogi'r gwelliant.

17:20

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 20? A oes unrhyw wrthwynebiad? [Gwrthwynebiad.] Oes, mae yna wrthwynebiad. Cymerwn ni bleidlais ar welliant 20. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 13, neb yn ymatal, 38 yn erbyn. Mae'r gwelliant yna wedi ei wrthod.  

Canlyniad y bleidlais i ddilyn

Gwelliant 10 sydd nesaf. Ydy e'n cael ei symud gan Sioned Williams? 

Cynigiwyd gwelliant 10 (Sioned Williams).

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 10? A oes unrhyw Aelod yn gwerthwynebu? Nac oes. Mae gwelliant 10 wedi ei dderbyn. 

Derbyniwyd y gwelliant yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Cynigiwyd gwelliant 2 (Julie James).

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 2? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Nac oes. Mae gwelliant 2 wedi ei dderbyn. 

Derbyniwyd y gwelliant yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Grŵp 3: Rheoliadau ynghylch polau adalw (Gwelliant 3)

Grŵp 3 o welliannau sydd nesaf. Mae'r rhain yn ymwneud â rheoliadau ynghylch polau adalw. Gwelliant 3 yw'r prif welliant. Y Cwnsler Cyffredinol sy'n cynnig y gwelliant yma. 

Cynigiwyd gwelliant 3 (Julie James).

17:25

Does gyda fi ddim siaradwyr yn y grŵp yma. Felly, fe wnawn ni symud i'r bleidlais. Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 3? A oes gwrthwynebiad? Nac oes. Felly, mae e wedi'i dderbyn. 

Derbyniwyd y gwelliant yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Grŵp 4: Anghymhwyso yn dilyn diswyddo Aelod o’r Senedd yn dilyn pôl adalw (Gwelliant 11)

Grŵp 4 sydd nesaf. Mae'r grŵp yma o welliannau yn ymwneud ag anghymhwyso yn dilyn diswyddo Aelod o’r Senedd yn dilyn pôl adalw. Gwelliant 11 yw'r brif welliant y tro yma, a Sioned Williams sy'n cynnig y prif welliant. 

Cynigiwyd gwelliant 11 (Sioned Williams).

Diolch, Llywydd. Pwrpas y gwelliant hwn yw sicrhau bod Aelod sy'n cael ei ddiswyddo o ganlyniad i bleidlais adalw yn cael ei anghymwyso rhag sefyll mewn etholiad eto am gyfnod penodol. Mae pleidlais adalw yn gam difrifol iawn, felly mae'n rhesymol disgwyl bod colli pleidlais o'r fath yn arwain at ganlyniadau sylweddol. Fel y soniais i yng Nghyfnod 2, mae Plaid Cymru yn teimlo nad yw'r Bil fel mae wedi'i ddrafftio ar hyn o bryd ddim yn diogelu'n ddigonol yn erbyn y posibilrwydd y gallai Aelod sydd wedi'i ddiswyddo o ganlyniad i bôl adalw geisio sefyll eto bron yn syth. Ddylem ni ddim creu sefyllfa lle mae yna ryw fath o revolving door i unigolion sydd eisoes wedi'u barnu gan eu hetholwyr am gamymddwyn, a allai olygu wedyn eu bod nhw'n gallu dychweled yn syth i swydd etholedig. Byddai hynny'n peryglu ac yn gwanhau'r mecanweithiau atebolrwydd y mae'r Bil yma yn ceisio eu sefydlu. Dyna pam rŷn ni'n cynnig cyfnod anghymwyso o bedair blynedd, sy'n adlewyrchu tymor arferol y Senedd. Mae'r gwelliant yma, felly, yn ceisio sicrhau bod ymddygiad annerbyniol yn arwain at ganlyniadau difrifol ac yn diogelu hygrededd y system sydd yn y Bil yma i sicrhau atebolrwydd i'r cyhoedd.

17:30
17:35

Diolch. Hoffwn i ddiolch yn fawr i Jane Dodds am ei chefnogaeth ac am y pwyntiau pwysig y gwnaeth hi yn ei chyfraniad.

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 11? A oes gwrthwynebiad? [Gwrthwynebiad.] Oes, mae yna wrthwynebiad. Fe gymerwn ni bleidlais, felly, ar welliant 11. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 24, neb yn ymatal, 27 yn erbyn. Felly, mae'r gwelliant wedi ei wrthod.

Canlyniad y bleidlais i ddilyn

Grŵp 5: Adolygu Rhan 1 (Gwelliant 21)

Grŵp 5 sydd nesaf. Mae'r grŵp yma o welliannau yn ymwneud ag adolygu Rhan 1. Gwelliant 21 yw'r prif welliant. Paul Davies sy'n cynnig y gwelliant yma.

Cynigiwyd gwelliant 21 (Sam Rowlands).

17:40

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 21? Oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [Gwrthwynebiad.] Oes, mae yna wrthwynebiad. Mi wnawn ni bleidleisio ar welliant 21. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 24, neb yn ymatal, 27 yn erbyn. Mae gwelliant 21 wedi ei wrthod.

Canlyniad y bleidlais i ddilyn

Cynigiwyd gwelliant 4 (Julie James).

Gwelliant 4. A oes unrhyw wrthwynebiad i welliant 4? Nac oes. Felly, mae'n cael ei dderbyn. 

Derbyniwyd y gwelliant yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Grŵp 6: Y Pwyllgor Safonau Ymddygiad (Gwelliannau 12, 18, 5, 6, 7, 8, 16)

Grŵp 6 yw'r grŵp o welliannau sydd nesaf. Mae'r chweched grŵp yma yn ymwneud â'r Pwyllgor Safonau Ymddygiad. Gwelliant 12 yw'r prif welliant. Sioned Williams sy'n cyflwyno'r gwelliant yma.

Cynigiwyd gwelliant 12 (Sioned Williams).

17:45

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 12? A oes unrhyw wrthwynebiad? [Gwrthwynebiad.] Mae yna wrthwynebiad. Felly, cymerwn ni bleidlais ar welliant 12. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 25, un yn ymatal, 25 yn erbyn. Felly, mae'r canlyniad yn gyfartal. Dwi'n defnyddio fy mhleidlais fwrw, felly, yn erbyn y gwelliant, sy'n golygu bod y canlyniad yn 25 o blaid, un yn ymatal a 26 yn erbyn, a'r gwelliant yn methu. 

Canlyniad y bleidlais i ddilyn

17:50

Y gwelliant nesaf fydd gwelliant 18. Ydy e'n cael ei gyflwyno gan Sioned Williams?

Cynigiwyd gwelliant 18 (Sioned Williams).

Ydy, mae'n cael ei gynnig. Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 18? A oes gwrthwynebiad? [Gwrthwynebiad.] Oes, mae yna wrthwynebiad. Fe gymerwn ni bleidlais ar welliant 18. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 50, un yn ymatal, neb yn erbyn. Ac felly, mae gwelliant 18 wedi ei basio.

Canlyniad y bleidlais i ddilyn

Cynigiwyd gwelliant 5 (Julie James).

A oes gwrthwynebiad i welliant 5? Nac oes, felly mae gwelliant 5 wedi ei dderbyn.

Derbyniwyd y gwelliant yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Cynigiwyd gwelliant 6 (Julie James).

Ydy, mae e. Oes gwrthwynebiad i welliant 6? Nac oes. Mae'n cael ei dderbyn, felly.

Derbyniwyd y gwelliant yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Cynigiwyd gwelliant 7 (Julie James).

Ydy. A oes gwrthwynebiad i welliant 7? Nac oes. Mae'n cael ei dderbyn, felly.

Derbyniwyd y gwelliant yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Cynigiwyd gwelliant 8 (Julie James).

Ydy, gan y Cwnsler Cyffredinol. A oes gwrthwynebiad i welliant 8? Nac oes. Felly, mae e'n cael ei dderbyn.

Derbyniwyd y gwelliant yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Gwelliant 16. Ydy e'n cael ei symud yn ffurfiol, neu ydy e'n cael ei symud, gan Hannah Blythyn?

Cynigiwyd gwelliant 16 (Hannah Blythyn).

Ydy, mae'n cael ei symud. Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn gwelliant 16. A oes unrhyw wrthwynebiad? [Gwrthwynebiad.] Oes, mae gwrthwynebiad. Fe wnawn ni gymryd pleidlais ar welliant 16. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 15, neb yn ymatal, un yn erbyn. Ac felly, mae gwelliant 16 wedi ei dderbyn.

Canlyniad y bleidlais i ddilyn

Grŵp 7. Adroddiad ar gymhwyso cod ymddygiad i ymddygiad pan oedd Aelod o’r Senedd yn ymgeisydd mewn etholiad (Gwelliant 19)

Grŵp 7 o welliannau sydd nesaf. Mae'r seithfed grŵp yma yn ymwneud ag adroddiad ar gymhwyso cod ymddygiad i ymddygiad pan oedd Aelod o’r Senedd yn ymgeisydd mewn etholiad. Gwelliant 19 yw'r prif welliant. Alun Davies sy'n cynnig y gwelliant yma.

Cynigiwyd gwelliant 19 (Alun Davies).