National Assembly for Wales

Prynhawn da a chroeso, bawb, i'r Cyfarfod Llawn. Y cwestiynau i Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi, Ynni a Chynllunio sydd gyntaf y prynhawn yma. Mae'r cwestiwn cyntaf gan Mark Isherwood.

Cwestiynau nawr gan lefarwyr y pleidiau. Llefarydd y Ceidwadwyr yn gofyn i'r Gweinidog Diwylliant, Sgiliau a Phartneriaeth Gymdeithasol. Y llefarydd yw Samuel Kurtz. 

Llefarydd Plaid Cymru, Luke Fletcher. 

Diolch am yr ymateb yna. Mi ddaeth y newyddion am golli gwaith Gilks fel ergyd fawr yn Ynys Môn. Mae 30 o bobl yn cael eu cyflogi gan y cwmni ar safleoedd yn ystâd ddiwydiannol Mona ac yn RAF Fali, ac mae'r cyhoeddiad yma wedi rhoi nifer sylweddol o deuluoedd mewn sefyllfa ansicr iawn. Mi fyddwn yn ddiolchgar i gael rhagor o wybodaeth am gymorth penodol y mae'r Llywodraeth unai wedi neu yn bwriadu rhoi mewn lle er mwyn cefnogi'r teuluoedd yma rŵan.

Does dim angen i mi ddweud bod newidiadau i arian ôl-Brexit a'r penderfyniadau o gwmpas y gronfa twf lleol yn mynd i'w gwneud hi'n anoddach cefnogi rhai pobl sy'n wynebu cael yn ôl i waith. Ond mae yna gyfres o ergydion wedi bod yn ddiweddar. Roeddwn i yn siop Poundland yr wythnos ddiwethaf yn siarad efo staff sy'n colli gwaith yn y fan honno. Mae Lloyds yn fanc arall sy'n cau yn Llangefni. Mae effaith colli'r cannoedd o swyddi yn 2 Sisters yn dal i gael ei deimlo. Felly, tra bod yna brosiectau yn y pipeline, os liciwch chi, yn Ynys Môn, ydy'r Gweinidog yn sylweddoli bod yna angen help rŵan ar lawer o bobl ar yr ynys?

Ac yn olaf, cwestiwn 8, Adam Price.

Diolch i'r Ysgrifennydd Cabinet. 

Yr eitem nesaf fydd y cwestiynau i'r Ysgrifennydd Cabinet dros Iechyd a Gofal Cymdeithasol. Mae'r cwestiwn cyntaf gan Siân Gwenllian. 

Mae gwasanaethau mamolaeth yn y gogledd yn parhau i fod o dan fonitro uwch, ac rwy'n cydnabod y pryderon sy'n codi yn sgil hyn. Mae diogelwch menywod a babanod yn flaenoriaeth i fi. Er mwyn cryfhau sicrwydd, gwnes i gomisiynu asesiad sicrwydd annibynnol cenedlaethol o wasanaethau mamolaeth a newydd-enedigol, a gynhaliodd broses graffu amser real ar ansawdd a diogelwch. Rwyf wedi cyhoeddi datganiad i'r Senedd ac mi fyddaf i'n gweithredu ar ganfyddiadau'r asesiad.

Diolch am yr ateb. Mae'r asesiad dŷch chi newydd gyfeirio ato fo, sydd wedi cael ei gyhoeddi heddiw, yn nodi bod gwendidau a diffygion allweddol o fewn gwasanaethau mamolaeth ar draws Cymru. Dwi ddim wedi cael amser i ddarllen yr asesiad yn fanwl eto, wrth gwrs, ond mae o yn cyd-fynd efo profiadau teuluoedd dwi wedi clywed amdanyn nhw ac efo profiadau sydd wedi cael eu hadrodd yn y Senedd yma.

Mewn adroddiad gafodd ei gyhoeddi yr haf diwethaf, fe wnaeth arolygwyr gofal iechyd danlinellu'r angen i gadw ffocws parhaol ar fylchau staffio yn Ysbyty Gwynedd, er mwyn cynnal gofal mamolaeth diogel o ansawdd uchel. Dwi'n ymwybodol bod y pwysau staffio dyddiol yn broblem barhaol yno. A dwi'n deall hefyd mai oriau cyfyngedig, sef 22 awr yr wythnos, sy'n cael eu cynnig i fydwragedd newydd yn y gogledd—hynny yw, y rhai sydd newydd gymhwyso—a hynny dros gyfnod o'r 18 mis diwethaf yma. Mae hyn, wrth gwrs, yn arwain at broblemau costau byw sylweddol iddyn nhw, a dwi'n deall bod yna rai yn gadael y proffesiwn yn llwyr, er eu bod nhw wedi cymhwyso, gan waethygu'r broblem staffio'n sylweddol, ac wrth gwrs mae'n drueni mawr i'r unigolion yma sydd wedi rhoi eu bryd ar fod yn fydwragedd. Beth ydy eich ymateb chi i hynny? Ydy hyn yn broblem gyffredin ar draws Cymru, sef yr oriau cyfyngedig yma? Pam ei fod o'n digwydd, a beth ydy'r datrysiad?

Mae'r adroddiad a gyhoeddwyd y bore yma yn dangos darlun cytbwys, rwy'n credu, o'r sefyllfa ar draws Cymru. Fel rŷch chi'n dweud, mae e'n amlygu meysydd lle mae angen gwella perfformiad o ran trosolwg, o ran monitro amser real, o ran darparu consistency of care ar gyfer mamau a'u plant. Ond mae e hefyd yn dangos lle mae'r system yn gweithio mewn ffordd sydd yn rhagorol a'r gwaith mae'r staff yn ei wneud ar draws Cymru i sicrhau'r gwasanaeth gorau i bobl. Mae'r holl argymhellion yn rhai rwyf i wedi'u derbyn fel Gweinidog. Mae gwaith eisoes yn digwydd i weithredu'r rheini. Bydd datblygiadau dros yr wythnosau nesaf yn ein galluogi ni i symud tuag at system llawer mwy amser real o ran monitro. Rwy'n gwybod bydd Aelodau yn croesawu hynny yn gynnes iawn.

Roedd gan yr adroddiad bethau pwysig i'w dweud o ran staffio ac o ran y gweithlu yn gyffredinol—pethau penodol i'w dweud am rôl bydwragedd, yn cynnwys bydwragedd sydd newydd gymhwyso, ond bydwragedd ymgynghorol hefyd. Felly, mae llawer o bethau i'w dweud ar draws Cymru yn gyfan gwbl yn yr adroddiad. Dwi ddim yn gwybod yn union os bydd y cwestiwn penodol mae'r Aelod yn sôn amdano fe yn digwydd ymhob bwrdd iechyd, ond mae ryw dystiolaeth i'r perwyl hynny yn yr adroddiad, ond efallai fod angen edrych ar hynny ar sail pob bwrdd iechyd. Beth sydd yn glir yn yr adroddiad yw bod angen adnewyddu'r cynllun gweithlu, ac mae hynny eisoes ar waith. Bydd HEIW a Perfformiad a Gwella GIG Cymru yn gweithio ar y cyd i sicrhau bod hynny yn digwydd.

Cwestiynau nawr gan lefarwyr y pleidiau. Llefarydd y Ceidwadwyr, Peter Fox.

Llefarydd Plaid Cymru, Mabon ap Gwynfor. 

Diolch yn fawr iawn, Llywydd. Wel, yn y misoedd diwethaf, rydym ni wedi gweld gostyngiad yn y niferoedd sydd yn aros am driniaeth. Er bod—

Er bod maint cyffredinol y rhestrau aros yn dal i fod yn uwch na phan lansiwyd y cynllun adfer gofal, ac er bod ffordd bell i fynd cyn y caiff addewid yr Ysgrifennydd Cabinet i leihau’r rhestrau aros o 200,000 ei wireddu, mae’r cynnydd hwn yn yr ymgais i sicrhau bod pobl yn cael triniaethau amserol yn rhywbeth i’w groesawu.

Er hynny, mae gen i bryder bod y camau sydd wedi cael eu cymryd gan y Llywodraeth er mwyn cyflawni’r lleihad yma wedi’i seilio bron yn llwyr ar fesurau dros dro, ar draul adeiladu capasiti lleol a fyddai’n caniatáu i bwysau rhestrau aros gael eu hymgorffori yn fwy cynaliadwy i weithgarwch dyddiol y gwasanaeth iechyd gwladol.

All yr Ysgrifennydd Cabinet, felly, gadarnhau pa ran o’r £120 miliwn a fuddsoddwyd yn yr ymdrech i leihau rhestrau aros yn ystod y flwyddyn ariannol bresennol fydd wedi cael ei defnyddio ar drefniadau mewnol gyda darparwyr preifat—insourcing—neu ar drefniadau allanol—outsourcing—gydag ymddiriedolaethau NHS yn Lloegr?

Diolch i Ysgrifennydd y Cabinet a'r Gweinidogion. 

Ni dderbyniwyd unrhyw gwestiynau amserol heddiw.

Byddwn ni'n symud ymlaen at eitem 4, datganiadau 90 eiliad, a bydd y datganiad cyntaf gan Laura Anne Jones.

Diolch i chi eich dau. Nesaf, mae cyfres o gynigion ar gyfer newid Rheolau Sefydlog.

Eitem 5 yw'r cynnig i ddiwygio Rheolau Sefydlog ar gategorïau o Aelodau. Galwaf ar y Llywydd i wneud y cynnig yn ffurfiol.

Yn ffurfiol.

Y cwestiwn yw: a ddylid diwygio'r Rheolau Sefydlog? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Nac oes, felly derbynnir y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Yr eitem nesaf yw'r cynnig i ddiwygio Rheolau Sefydlog o ran trothwyon. Galwaf ar y Llywydd i wneud y cynnig yn ffurfiol.

Yn ffurfiol.

Y cwestiwn yw: a ddylid diwygio Rheolau Sefydlog? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Nac oes, felly derbynnir y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Eitem 7 yw'r cynnig i ddiwygio Rheolau Sefydlog ar grwpiau gwleidyddol a grwpiadau. Galwaf ar y Llywydd i wneud y cynnig yn ffurfiol.

Yn ffurfiol.

Y cwestiwn yw: a ddylid diwygio'r Rheolau Sefydlog? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Nac oes, felly derbynnir y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Eitem 8 yw'r cynnig i ddiwygio Rheolau Sefydlog ar Ddirprwy Lywydd ychwanegol. Galwaf ar y Llywydd i wneud y cynnig yn ffurfiol.

Yn ffurfiol.

Y cwestiwn yw: a ddylid diwygio'r Rheolau Sefydlog? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Nac oes, felly derbynnir y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Eitem 9, cynnig i ddiwygio Rheolau Sefydlog, rhannu swydd Cadeirydd pwyllgor. Galwaf ar y Llywydd i wneud y cynnig yn ffurfiol.

Yn ffurfiol.

Y Llywydd i ymateb i'r ddadl.

Yn union. I ymateb i James Evans yn gyntaf, nid co-chairing, yn debyg i'r hyn a wnaethpwyd ar y pwyllgor COVID, yw hwn, ond rhannu swydd gadeirio. Mae hefyd yn y Rheolau Sefydlog heddiw y byddai'r ddau Gadeirydd, neu'r rhai sy'n rhannu swydd y Cadeirydd, yn dod o'r un blaid wleidyddol. Mae'r gofyniad yna yn y Rheolau Sefydlog. Felly, nid y model Co-chair sydd o'n blaenau ni heddiw.

Jest i ymateb i Paul Davies wedyn, ac i roi rhyw gymaint o'r cyd-destun, fe gafodd y Pwyllgor Busnes drafodaeth ar nifer o'r pwyntiau yr oedd Paul Davies yn eu codi. Wedyn, mi oedd yna aelodau o'r Pwyllgor Busnes a oedd hefyd yn credu bod yr hyblygrwydd yr oedd y model o rannu swydd yn ei roi ar gyfer unigolion sy'n cael eu hethol i'r Siambr yma, i ddenu ystod ehangach o bobl, o bosibl, i fod yn meddwl am rôl gadeirio a rhannu swydd gadeirio—fod hynny, yn ei hun, yn cynnig cyfleoedd ychwanegol ac yn ymestyn y pwll yna o bobl a fyddai yn ystyried eu hunain fel darpar Gadeiryddion.

Ond oherwydd bod hwn yn dir newydd inni, dyna pam mae'r Pwyllgor Busnes hefyd wedi penderfynu, yn y Rheolau Sefydlog, i dreialu hyn am gyfnod y Senedd nesaf. Bydd y treial yn dod i ben yn ffurfiol, yn ôl y Rheolau Sefydlog, ar ddiwedd y Senedd. Rŷn ni'n ei gyfyngu hefyd i dri phwyllgor yn unig. Wrth gwrs, y backstop mwyaf yw taw y Senedd newydd sy'n cael ei hethol ym mis Mai fydd yn penderfynu pa Gadeirydd fydd pob pwyllgor yn eu hethol. Os oes yna ymgeiswyr sydd yn rhoi eu hunain ymlaen i rannu swydd Cadeirydd, a dau ymgeisydd yn gwneud hynny, ac os nad yw'r Senedd yn ei chyfanrwydd wedi cael ei pherswadio o'r ffaith fod y model yna a'r ddeuawd yna yn cynnig yr hygrededd sydd ei angen ar y swydd, yna bydd yn Senedd yn penderfynu a ydi hi'n cefnogi'r ymgeisyddiaeth yna ai peidio. 

Felly, o ran nifer y pwyntiau y mae Paul Davies wedi eu codi—a dwi'n cydnabod eu cryfder nhw fel pwyntiau—mae yna atebion iddyn nhw, ac mae gan y Senedd yma y penderfyniad terfynol. Oherwydd yr hyn sy'n bwysig, a rhywbeth rŷn ni wedi elwa ohono yn ystod y Senedd ddiwethaf yma, yw taw y Senedd sydd yn penderfynu ac yn ethol Cadeiryddion y lle yma. Nid apwyntiadau ydyn nhw bellach, ond penderfyniadau'r Senedd. Felly, bydd hynny mor wir p’un ai ydy'r ymgeisyddiaeth yn rhannu swydd Cadeirydd neu yn un ymgeisydd yn unig.

Felly, y Senedd piau'r penderfyniad ar y Rheolau Sefydlog yma heddiw, nes ymlaen wrth bleidleisio, a hefyd ar bwy fydd y Cadeiryddion yna i'r pwyllgorau maes o law.

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [Gwrthwynebiad.] Oes. Felly, gohirir y bleidlais o dan yr eitem hon tan y cyfnod pleidleisio.

Eitem 10 heddiw yw'r ddadl ar adroddiad y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus, 'Teithio Llesol yng Nghymru'. Galwaf ar Gadeirydd y pwyllgor i wneud y cynnig—Mark Isherwood.

Galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Drafnidiaeth a Gogledd Cymru, Ken Skates.

Mark Isherwood i ymateb i'r ddadl.

Y cwestiwn yw: a ddylid nodi adroddiad y pwyllgor? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Nac oes. Felly, derbynnir y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

Yr eitem nesaf ar ein hagenda ni yw dadl ar adroddiad y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol ar wasanaethau offthalmoleg yng Nghymru. Galwaf ar Gadeirydd y pwyllgor i wneud y cynnig. Peter Fox. 

Mae'r adroddiad yma'n dod ar adeg gwbl bwysig. Mae'r pwysau ar wasanaethau llygaid yn cynyddu, mae'r rhestrau aros yn ymestyn, ac mae canlyniadau'r oedi yn bryderus o ddifrifol i gleifion. Mae bron i 80,000 o bobl yn aros am driniaeth, yr ail nifer uchaf o unrhyw arbenigedd, ac mae hynny'n cyfrif am tua un o bob wyth ar y rhestr aros. Ac yn y maes yma, nid anghyfleustra yn unig ydy oedi—fe all olygu colli golwg.

Mae'r Llywodraeth wedi gosod targed o 95 y cant o gleifion sydd yn y categori risg uchaf, sef R1, i dderbyn triniaeth o fewn y cyfnod aros delfrydol. Ond, fel y saif pethau, mae hanner y cleifion yn methu cael triniaeth o fewn yr amser targed. Yn ardal Betsi Cadwaladr, mae hi'n waeth fyth, gyda bron i 60 y cant yn aros yn rhy hir am driniaeth. Dyna'r realiti. A phan gofiwn ni fod 129,000 o bobl eisoes yn byw gyda diffyg golwg yng Nghymru, a bod y nifer yna'n debygol o godi i 146,000 erbyn diwedd y degawd, yna does dim syndod bod llywydd Coleg Brenhinol yr Offthalmolegwyr wedi rhybuddio ein bod yn wynebu ton gynyddol o ddallineb.

Mae'r pwyllgor yn iawn, felly: mae angen gweithredu mewn misoedd, nid blynyddoedd. Ond, unwaith eto, yn hytrach na chymryd yr awenau a gosod arweiniad clir, fe gawsom ni ymateb gwan arall gan y Llywodraeth: oedi, a gwthio penderfyniadau i'r Llywodraeth nesaf. Er enghraifft, fe wnaethon nhw wrthod yr argymhelliad cwbl synhwyrol i sefydlu bwrdd goruchwylio traws-sector cyn yr etholiad—cam syml, cam ymarferol, a ddylai fod yn sylfaen i'r strategaeth glinigol newydd. Unwaith eto, rydyn ni'n gweld yr un patrwm: dim brys, dim cydlynu clir, dim atebolrwydd pendant. Maen nhw'n dweud bod angen adolygu strwythurau llywodraethu cyn sefydlu bwrdd. Ond pam nad ellid gwneud y ddau beth yma gyda'i gilydd? Mae hynny'n swnio fel esgus, nid rheswm.

Dwi'n croesawu'r ffaith bod symudiad o'r diwedd ar gofnod electronig—maes lle mae Cymru wedi bod ar ei hôl hi ers blynyddoedd. Ond mae angen mwy nag ymrwymiadau llafar annelwig; mae angen amserlen glir a diweddariad cyhoeddus ar y cynnydd yma, yn enwedig cyn yr etholiad.

Yn y pen draw, fodd bynnag, y gweithlu ydy'r broblem graidd. Mae gennym ni lai na dau offthalmolegydd ymgynghorol fesul 100,000 o bobl. Mi ddylai'r ffigwr yna fod yn dri. Dyna'r bwlch sydd gennym ni. Dyna'r pwysau. Ac nid yw'n syndod, felly, fod yna fylchau pan fo arian yn cael ei wario ar gytundebau preifat tymor byr, yn hytrach nag ar adeiladu capasiti'r gwasanaeth iechyd ei hun. Dyna'r broblem sylfaenol: atebion byrdymor i broblemau hirdymor.

Mae'r problemau recriwtio wedi cymhlethu oherwydd bod y broses flaenorol, lle byddai meddygon hyfforddedig yn gwneud cais penodol i weithio yng Nghymru, wedi cael ei disodli gan un system ar gyfer y Deyrnas Gyfunol gyfan. Mae hyn wedi lleihau'r sicrwydd y bydd meddygon hyfforddedig yn aros yma i weithio. Mewn gwirionedd, gall hyd at draean ofyn am drosglwyddiad allan o Gymru erbyn mis Awst.

Felly, gadewch i ni fod yn glir: ni ellir datrys y rhestrau aros heb adeiladu'r gweithlu. Mae'r ddau beth yn mynd law yn llaw. Dyna pam ein bod ni'n credu mewn rhwydwaith cenedlaethol o hybiau llawdriniaethol, gan gynnwys canolfannau rhagoriaeth ar gyfer offthalmoleg, er mwyn meithrin y gweithlu yma yng Nghymru ac i wneud y gwasanaeth iechyd cenedlaethol yn lle deniadol i weithio ynddo. Os na wnawn ni adeiladu'r capasiti rŵan, bydd y canlyniadau'n parhau i waethygu, a'r rhai fydd yn talu'r pris fydd ein cleifion. Diolch. 

Yr Ysgrifennydd Cabinet dros Iechyd a Gofal Cymdeithasol nawr i gyfrannu—Jeremy Miles.

Y Cadeirydd i ymateb—Peter Fox.

Y cwestiwn yw: a ddylid nodi adroddiad y pwyllgor? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Na. Felly, mae hynna wedi ei dderbyn. 

Eitem 12 yw'r eitem nesaf. Dadl y Ceidwadwyr yw hon ar y gwasanaeth iechyd a gofal cymdeithasol. Believe it or not, Peter Fox i wneud y cynnig. 

Rwyf wedi dethol y gwelliannau i'r cynnig. Os derbynnir gwelliant 1, bydd gwelliannau 2 a 3 yn cael eu dad-ddethol. Os derbynnir gwelliant 2, bydd gwelliant 3 yn cael ei ddad-ddethol. Dwi'n galw ar y Ysgrifennydd Cabinet dros iechyd i gynnig gwelliant 1 yn ffurfiol. 

Yn ffurfiol.

Wedi'i wneud. Felly, James Evans nesaf, i gynnig gwelliant 2. James Evans.

Galwaf ar Mabon ap Gwynfor i gynnig gwelliant 3, a gyflwynwyd yn enw Heledd Fychan.

Galwaf ar Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd a Gofal Cymdeithasol, Jeremy Miles.

Diolch, Dirprwy Lywydd. Rwy'n croesawu'r cyfle hwn i roi ar gofnod unwaith eto y cynnydd rŷn ni wedi'i wneud yn ystod un o'r cyfnodau mwyaf heriol yn hanes y gwasanaeth iechyd.

Bum mlynedd yn ôl, ar ôl yr etholiad diwethaf, roeddem ni'n dal i fod yng nghanol y pandemig. Roedd gweithdrefnau rheoli heintiau caeth ar waith, ac roedd wardiau a gwelyau mewn unedau gofal dwys yn llawn o bobl gyda COVID-19. Mae'r pandemig wedi cael effaith tymor hir a pharhaol ar y gwasanaeth iechyd a'i staff. Mae'r gwasanaeth yn dal i adfer hyd heddiw o effeithiau'r camau y cymeron ni i sicrhau ei fod e'n gallu ailgyfeirio ei wasanaethau tuag at y pandemig mwyaf ers ffliw Sbaen.

Yn ystod y pum mlynedd ddiwethaf, rŷn ni wedi wynebu argyfwng costau byw yn sgil chwyddiant parhaus uchel a chanlyniadau cyllideb ddifrifol Liz Truss a'i hapchwarae gyda'r economi. Fe wnaeth agwedd ddi-hid y Torïaid at gyllid cyhoeddus y wlad ac effaith niweidiol degawd o gyni amddifadu'r gwasanaeth iechyd o fuddsoddiad hanfodol. Dim ond ar ôl i Lywodraeth Lafur y Deyrnas Unedig ddod i rym ddwy flynedd yn ôl cafodd y sefyllfa ei datrys. [Torri ar draws.] Wrth gwrs.

Rydych chi'n rhoi darlun o sefyllfa ac yn esbonio yn eich tyb chi pam fod y rhestrau aros a'r sefyllfa fel maen nhw, ond, wrth gwrs, mae'r un sefyllfa wedi bod yn wir cyn belled ag y mae'r Alban yn y cwestiwn, a Lloegr a Gogledd Iwerddon. Pam, felly, fod y sefyllfa yn waeth yng Nghymru?

Dwi'n mynd i fynd ymlaen i esbonio'r sefyllfa yng Nghymru a beth rŷn ni'n gwneud amdani.

Wrth i'r pandemig gilio, mae'r galw am ofal y gwasanaeth iechyd wedi cynyddu. Mae poblogaeth sy'n heneiddio, cyflyrau sydd yn fwyfwy cymhleth, ac anghenion iechyd meddwl sy'n tyfu i gyd wedi cyfrannu at set o heriau sy'n newid trwy'r amser i'n gwasanaeth iechyd ymdopi â nhw.

Er gwaetha'r pwysau digynsail a gwasgfa'r Torïaid ar gyllid cyhoeddus, rŷn ni wedi diogelu gwariant ar iechyd. Mae Cymru'n gwario 9 y cant yn fwy y pen ar iechyd na Lloegr. Mae penderfyniadau cyllido yng Nghymru yn adlewyrchu blaenoriaethau Cymru. Rŷn ni wedi dewis diogelu gwasanaethau cyffredinol, presgripsiynau am ddim, a chynllunio iechyd a gofal cymdeithasol mewn ffordd integredig. Rŷn ni wedi diogelu capasiti llawfeddygol, ac wedi buddsoddi yn hynny. Mae hyn yn cynnwys canolfan lawfeddygol newydd gwerth £29.4 miliwn yn y gogledd, a fydd yn darparu 1,900 o lawdriniaethau yn flwyddyn pan fydd hi'n agor ym mis Ebrill.

Rŷn ni wedi cadarnhau cyllid ar gyfer y ganolfan ddiagnostig ranbarthol newydd ym Mharc Iechyd Llantrisant. Bydd canolfan ganser newydd Felindre'n cael ei chwblhau erbyn gwanwyn y flwyddyn nesaf, ac mae £38 miliwn wedi'i fuddsoddi i'r uned radiotherapi lloeren yn Ysbyty Nevill Hall. Erbyn hyn, mae gwasanaethau orthopedig penodol wedi'u clustnodi ar gyfer rhanbarth y de-orllewin, ac mae'r gwelyau orthopedig penodol wedi'u clustnodi yn Ysbyty Tywysoges Cymru wedi cefnogi mwy na 1,000 o lawdriniaethau ers mis Medi. Rŷn ni'n buddsoddi £13.9 miliwn mewn ail sganiwr PET yn Ysbyty Singleton, ac mae cyllid wedi'i glustnodi ar gyfer sganiwr PET newydd yn Ysbyty Glan Clwyd.

Galwaf ar Tom Giffard i ymateb i'r ddadl.

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig heb ei ddiwygio? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [Gwrthwynebiad.] Oes. Felly, gohiriaf y bleidlais o dan yr eitem hon tan y cyfnod pleidleisio. 

Eitem 13, cynnig i amrywio trefn ystyried gwelliannau Cyfnod 3 y Bil Iaith Arwyddion Prydain (Cymru), a galwaf ar aelod o'r Pwyllgor Busnes i wneud y cynnig yn ffurfiol—Jane Hutt. 

Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? Nac oes, felly derbynnir y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36. 

A dyma ni'n cyrraedd y cyfnod pleidleisio. Oni bai fod tri Aelod yn dymuno i mi ganu'r gloch, symudwn yn syth i'r cyfnod pleidleisio. 

Mae'r bleidlais gyntaf heno ar eitem 9, cynnig i ddiwygio Rheolau Sefydlog, rhannu swydd Cadeirydd pwyllgor. A galwaf am bleidlais ar y cynnig yn enw Elin Jones. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 33, neb yn ymatal, 12 yn erbyn, felly mae'r cynnig wedi ei dderbyn. 

Bydd y bleidlais nesaf ar eitem 12, dadl y Ceidwadwyr Cymreig. Galwaf am bleidlais ar y cynnig yn enw Paul Davies. Os gwrthodir y cynnig, byddwn ni'n pleidleisio ar y gwelliannau a gyflwynwyd i'r cynnig. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 11, neb yn ymatal, 35 yn erbyn. Felly, mae'r cynnig wedi'i wrthod. 

Galwaf nawr am bleidlais ar welliant 1, yn enw Jane Hutt. Os derbynnir gwelliant 1, bydd gwelliannau 2 a 3 yn cael eu dad-ddethol. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. Fel sy'n ofynnol o dan Reol Sefydlog 6.20, rwy'n arfer fy mhleidlais bwrw i bleidleisio yn erbyn y gwelliant—mae'r bleidlais yn gyfartal. O blaid 23, neb yn ymatal, 24 yn erbyn. Felly, mae gwelliant 1 wedi'i wrthod. 

Galwaf nawr am bleidlais ar welliant 2, yn enw James Evans. Os derbynnir gwelliant 2, bydd gwelliant 3 yn cael ei ddad-ddethol. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid dau, neb yn ymatal, 44 yn erbyn. Felly, mae gwelliant 2 wedi'i wrthod. 

Galwaf am bleidlais ar welliant 3, yn enw Heledd Fychan. Agor y bleidlais. Cau'r bleidlais. O blaid 10, neb yn ymatal, 36 yn erbyn. Felly, mae gwelliant 3 wedi'i wrthod. 

Gan nad yw'r Senedd wedi derbyn y cynnig heb ei ddiwygio, nag wedi derbyn y gwelliannau a gyflwynwyd i'r cynnig, caiff y cynnig, felly, ei wrthod. 

Dyna ddiwedd ar ein pleidleisio ni heno.

Byddwn ni'n symud yn awr i'r ddadl fer, a galwaf ar Buffy Williams i siarad. 

Galwaf ar y Gweinidog Diwylliant, Sgiliau a Phartneriaeth Gymdeithasol i ymateb i'r ddadl—Jack Sargeant.

Diolch i'r Gweinidog a Buffy, a daw hynny â thrafodion heddiw i ben. Diolch yn fawr.